Протопрезвитер Николај Лудовикос: Љубовта и практичното православно богословие

"Протопрезвитер Николај Лудовикос: Љубовта и практичното православно богословие"

Онаму кадешто ја нема љубовта кон Бога, нема ни богословие; (таму) може да има легализам, може да има правда, може сè да има… но, не може да има богословие. Човекот мора да Го љуби Бога за правилно да богослови, оти, богословието на оној којшто Бога не Го љуби ќе биде човекопротивно и богопротивно – без оглед на тоа дали тој човек е свесен за ова, или дали тој е седнат на „возвишен богословски трон“.

Нова заповед ви давам, да се љубите еден со друг“, им рекол Господ на Неговите ученици. Единствената заповед која ви ја давам е да се љубите еден со друг. Секако, сите ние знаеме колку е само тешка оваа заповед, и всушност, тоа е точката каде конвергира сета христијанска реалност – сите борби, сета аскеза.

Целта на аскезата во Православната Црква не е здобивање на даровите; не се работи ниту за здобивање на добродетелите, не – туку за достигнување на љубовта. Тоа е подвиг кој јас го земам зашто сум свесен дека не љубам. А среќен е оној кој сфатил дека не љуби. Среќен е оној, кој може да сфати дека неговата вистинска болест лежи во фактот дека не може да љуби – да љуби искрено, на вистински начин. Кога ќе видите еден пар кој тврди дека има љубов меѓу нив, заедно се со децении, а истовремено се целосно затворени во себе, каква е таа љубов? Љубов е она што авва Исак го опишува со зборовите „Љубам да љубам“. Сакам да љубам, уживам да љубам… но, за жал, тоа не е воопшто лесно!

Е сега, за љубовта: како треба да научам да љубам? За што зборувам, за што поучувам тука? Најважната лекција е прво да љубам, а потоа, откако ќе научам да љубам, даровите ќе дојдат; во спротивно, даровите се катастрофални. Без разлика на тоа кој дар ќе го добијам, ако не сум научил барем малку да се придвижам во насока на љубовта (макар и да паднам, и повторно да станам), тој дар – каков и да е – ќе ме уништи. И несакајќи, ќе биде искористен од мене за уништување на другите.

Оттука, усвојувањето на аскезата е усвојување на љубовта; Православната аскеза е социјална аскеза. Аскетите и монасите не бегаат во планините оти ги мразат ближните. Ако е така, тогаш се работи за заблуден монах. Аксетот бега за да научи – на некој начин да се оддалечи од немирот, да се повлече во својата внатрешна келија, да ги остави грижите за некое време, да се обестрасти, да се одмори од грижите на овој свет и да ја согледа својата слабост, и да најде соодветно лекарство.

Токму тоа е монаштвото. Тоа не е признак на автоматска светост; но сепак, тоа е признак дека човекот знае што треба да прави. Зашто, доколку и ние, кои живееме во светот не станеме на ист начин безгрижни, ако и ние не станеме помалку зафатени, ако и ние не ги отфрлиме грижите и не престанеме да работиме бар за малку, ако и ние не се повлечеме во нашите духовни работи и во самите себе, нема да бидеме способни да ги сфатиме нештата.

Така, кога еден монах ќе сфати дека нештата се такви, тој веднаш го презема следниот голем чекор. Овој чекор е есхатолошки. Можам да ги фалам монасите, зашто јас не сум монах. Ако бев монах, ќе можевте да речете дека се фалам себеси. Но, бидејќи не сум монах, можам да ги кажам овие нешта.

Како и да е, тоа е начинот на кој човекот продолжува, и тоа е местото каде тој го сфаќа својот кусок; со други зборови, човекот сфаќа дека Бог – од причини кои не можеме да ги знаеме, ниту да ги сфатиме – е Љубов… неизмерна Љубов – една потресно смирена љубов… љубов која е незамисливо благородна. На овој начин, станувам свесен за мојата болест. А, разбирајќи ја мојата слабост, започнувам аскеза за да појдам онаму кадешто Господ ме вика.

Затоа монахот се откажува од стекнувањето… ние, во светот, го немаме тоа; напротив, ние го имаме законот на потребите, нели? Со други зборови, што ни е потребно? Тоа е тоа што треба да го бараме. Да стекнуваме нешта, како веќе да немаме, така? Тогаш, зошто монахот го прави ова (се откажува од стекнувањето)? За да може својот ум постојано да го чува врз тоа да Го следи Оној Кој му ја покажува внатрешната светлина и Кој му го нуди Царството – патот којшто води до Царството.

(продолжува)